Źle zarobiona końcówka RJ45 potrafi unieruchomić sprawny router, switch albo sterownik PLC, mimo że wszystkie żyły wyglądają na właściwie ułożone. Poniżej pokazuję praktyczny schemat połączeń skrętki, kolejność przewodów według T568A i T568B, różnicę między kablem prostym a krosowanym oraz sposób zaciskania i sprawdzania przewodu.
Najważniejsze zasady poprawnego zakończenia skrętki Ethernet
- T568B jest najczęściej wybieranym układem w nowych instalacjach.
- Kabel prosty ma ten sam standard na obu końcach, na przykład T568B-T568B.
- Kabel krosowany łączy T568A na jednym końcu z T568B na drugim.
- Sieci Gigabit Ethernet wykorzystują wszystkie cztery pary przewodów.
- Po zaciśnięciu końcówki trzeba sprawdzić przewód testerem, a nie tylko wzrokowo.
Jak czytać schemat okablowania RJ45
Standardowy przewód Ethernet ma cztery skręcone pary, czyli łącznie osiem żył. Skręcenie ogranicza zakłócenia elektromagnetyczne, ale tylko wtedy, gdy podczas zarabiania końcówki nie rozplączemy przewodów na zbyt długim odcinku.Numeracja styków RJ45 może wprowadzać zamieszanie, bo różne rysunki pokazują wtyk z innej strony. W poniższej tabeli przyjmuję widok od strony styków, z zatrzaskiem skierowanym w dół. Piny liczymy od lewej do prawej, od 1 do 8.
| Numer pinu | Funkcja w T568A | Kolor T568A | Kolor T568B |
|---|---|---|---|
| 1 | Para sygnałowa | biało-zielony | biało-pomarańczowy |
| 2 | Para sygnałowa | zielony | pomarańczowy |
| 3 | Para sygnałowa | biało-pomarańczowy | biało-zielony |
| 4 | Para danych | niebieski | niebieski |
| 5 | Para danych | biało-niebieski | biało-niebieski |
| 6 | Para sygnałowa | pomarańczowy | zielony |
| 7 | Para danych | biało-brązowy | biało-brązowy |
| 8 | Para danych | brązowy | brązowy |
Różnica między standardami dotyczy przede wszystkim zamiany par zielonej i pomarańczowej. Nie oznacza to, że jeden standard jest szybszy. O szybkości decyduje między innymi kategoria przewodu, jakość wykonania, długość trasy i urządzenia po obu stronach.
T568A czy T568B który układ wybrać
Oba układy są poprawne, pod warunkiem że są zastosowane konsekwentnie. W typowej instalacji domowej i warsztatowej najczęściej wybiera się T568B na obu końcach, ponieważ taki układ spotyka się w wielu gotowych przewodach i opisach osprzętu.
T568A ma sens przede wszystkim wtedy, gdy trzeba rozbudować istniejącą instalację wykonaną właśnie w tym standardzie. Nie mieszałbym obu sposobów przypadkowo. Jeżeli panel krosowy jest opisany kolorami T568A, najlepiej trzymać się jego oznaczeń także przy gniazdach i zakończeniach.
| Sytuacja | Najrozsądniejszy wybór | Dlaczego |
|---|---|---|
| Nowa instalacja w domu lub małym biurze | T568B-T568B | Prosty, łatwo dostępny i zgodny z większością przewodów patch cord. |
| Rozbudowa istniejącej sieci | Ten sam standard co wcześniej | Unikasz pomyłek na panelu i gniazdach. |
| Połączenie wymagające krosowania | T568A-T568B | Pary nadawcza i odbiorcza zostają zamienione. |
Najczęstszy błąd polega na wykonaniu T568A po jednej stronie i T568B po drugiej, mimo że miał powstać przewód prosty. Taki kabel może nie zadziałać z niektórymi urządzeniami albo będzie działał tylko w określonych warunkach. Ważniejsza od przywiązania do litery A lub B jest powtarzalność.
Kabel prosty i krosowany w praktyce
Kabel prosty ma identyczny układ żył na obu końcach. Przykład to T568B-T568B albo T568A-T568A. Stosuje się go najczęściej do połączenia komputera ze switchem, routera ze switchem, punktu dostępowego z przełącznikiem lub kamery IP z urządzeniem sieciowym.
W kablu krosowanym jeden koniec wykonuje się według T568A, a drugi według T568B. W starszych sieciach pozwalało to bezpośrednio połączyć urządzenia tego samego typu, na przykład dwa komputery albo dwa przełączniki. Dziś wiele kart sieciowych i switchy ma funkcję Auto MDI-X, która samodzielnie rozpoznaje zamianę par, dlatego osobny kabel krosowany jest potrzebny znacznie rzadziej.
| Rodzaj przewodu | Układ końców | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| Prosty | T568B-T568B | Komputer-switch, router-switch, kamera-switch |
| Prosty | T568A-T568A | Instalacje wykonane konsekwentnie w standardzie A |
| Krosowany | T568A-T568B | Starsze urządzenia lub specjalne zastosowania testowe |
Przy Ethernet 10/100 Mb/s wykorzystywane są głównie piny 1, 2, 3 i 6. Gigabit Ethernet korzysta ze wszystkich czterech par, więc przewód może pozornie działać, a mimo to nie osiągać 1 Gb/s, jeśli jedna para jest uszkodzona lub źle zakończona.
Jak zarobić skrętkę krok po kroku
Do krótkiego przewodu potrzebujesz zaciskarki RJ45, testera okablowania, obcinaka oraz odpowiednich wtyków. Wtyk powinien pasować do rodzaju żył. Przewód instalacyjny z żyłą drutową wymaga wtyku przeznaczonego do drutu, a przewód krosowy z żyłami linkowymi powinien trafić do wtyku dla linki.
- Odmierz potrzebny odcinek i zdejmij około 2-3 cm płaszcza zewnętrznego.
- Rozdziel cztery pary, ale rozplataj je tylko na tyle, ile potrzeba do ułożenia we wtyku.
- Wybierz T568A albo T568B i ułóż żyły w kolejności od pinu 1 do 8.
- Wyrównaj końce przewodów jednym cięciem, aby wszystkie sięgały na podobną długość.
- Wsuń żyły do wtyku tak, by każda doszła do końca odpowiedniego kanału.
- Sprawdź, czy płaszcz kabla wchodzi pod element odciążający wtyku.
- Zaciśnij końcówkę zdecydowanym ruchem zaciskarki.
- Wykonaj drugi koniec w tym samym standardzie, jeśli ma powstać kabel prosty.
Nie rozplataj par na całej długości kabla. W przypadku przewodów kategorii 6 i wyższych szczególnie łatwo pogorszyć parametry przez zbyt długie wyprostowanie żył. Ja staram się zostawić skręcenie niemal do samego punktu wejścia do wtyku, bo estetyka ułożenia ma tu wpływ na jakość transmisji, a nie tylko na wygląd.
Przeczytaj również: TCP - Co to jest i jak działa? Przewodnik po protokole
Wtyk RJ45 czy gniazdo keystone
Przewód instalowany w ścianie najlepiej zakończyć na gnieździe lub panelu krosowym typu keystone, a nie bezpośrednio na wtyku. Taki element łatwiej wymienić, lepiej chroni promień gięcia i pozwala użyć krótkiego, elastycznego patch cordu przy urządzeniu.
Bezpośrednie zaciskanie wtyku na kablu instalacyjnym sprawdza się przy prostych, krótkich odcinkach. Przy stałej trasie, szafie rackowej albo instalacji prowadzonej w korytach gniazdo i patch panel dają większą trwałość oraz prostszy serwis.
Błędy, przez które sieć nie działa albo zwalnia
Najbardziej zdradliwe usterki nie zawsze powodują całkowity brak połączenia. Czasami link pojawia się, ale urządzenie negocjuje tylko 100 Mb/s zamiast 1 Gb/s. Wtedy problemem może być brak ciągłości jednej pary, zamiana żył w parze albo tak zwana split pair, czyli rozdzielenie przewodów należących do różnych par.
- Pomieszanie kolorów z dwóch standardów, na przykład część T568A i część T568B na jednym końcu.
- Odwrócenie numeracji pinów przez oglądanie wtyku od niewłaściwej strony.
- Zbyt mocne rozplątanie par przed włożeniem ich do wtyku.
- Brak wsunięcia płaszcza kabla pod odciążenie wtyku.
- Użycie niewłaściwego wtyku do przewodu jednodrutowego lub linkowego.
- Zbyt ciasne zgięcie kabla albo uszkodzenie go podczas przeciągania.
- Łączenie skrętki ekranowanej bez prawidłowego osprzętu i ciągłości ekranu.
Przy przewodach ekranowanych sam napis FTP lub SFTP na płaszczu niczego nie rozwiązuje. Ekran powinien mieć właściwe zakończenie i uziemienie zgodne z projektem instalacji. W małej sieci domowej często lepiej wykonać poprawnie dobraną instalację UTP niż kupić ekranowany kabel, którego nigdzie nie da się prawidłowo zakończyć.
Jak sprawdzić gotowy przewód
Najprostszy tester kabli sieciowych pokazuje kolejność przewodów na obu końcach. Dla kabla prostego otrzymasz układ 1-1, 2-2, aż do 8-8. W kablu krosowanym tester pokaże zamianę odpowiednich par. To tani przyrząd, a oszczędza wielokrotnego podłączania przewodu do routera i zgadywania, gdzie tkwi błąd.
Po teście ciągłości sprawdź jeszcze przewód w realnej instalacji. Zobacz, czy karta sieciowa negocjuje oczekiwaną prędkość, czy nie pojawiają się błędy transmisji i czy urządzenia PoE otrzymują zasilanie. Tester przewodów nie zawsze potwierdza jakość całego toru, szczególnie gdy trasa jest długa, biegnie blisko kabli energetycznych albo składa się z kilku połączeń pośrednich.
Dla typowego Ethernetu przyjmuje się do 100 m całego kanału, zwykle około 90 m stałego okablowania i do 10 m przewodów przyłączeniowych. Powyżej tej długości mogą pojawić się spadki parametrów, a przy PoE także problemy z zasilaniem. W warsztacie lub hali lepiej zaplanować dodatkowy switch niż liczyć na to, że długi przewód „jakoś przejdzie”.
Dobry schemat skrętki zaczyna się od konsekwencji
W większości nowych, krótkich instalacji wybrałbym T568B na obu końcach, zachował minimalne rozplecenie par i sprawdził przewód testerem. T568A jest równie poprawny, ale nie ma sensu mieszać go z B bez konkretnego powodu.
Jeżeli połączenie działa tylko z prędkością 100 Mb/s, wróć do kolejności wszystkich ośmiu żył i sprawdź każdą parę. Zwykle problem nie leży w routerze, lecz w końcówce, która wygląda poprawnie, ale ma jedną zamienioną albo niedociśniętą żyłę.
